Бөтә донъя һаулыҡ һаҡлау ойошмаһы вәкилдәре көндәлек тормошта ҡулланылған әйберҙәрҙә тупланған һәм кеше һаулығына зарар килтереүсе бихисап химикаттар хаҡында масштаблы доклад баҫып сығарған. Докладтан күренеүенсә, зарарлы компоненттар уйынсыҡта, иҙәндең пластик ябыуында, автомобилдең күрһәтеү таҡтаһында, кредит карточкаһында һәм башҡа беҙ көн дә "аралашҡан" әйберҙәрҙә лә бар.

Ғалимдар билдәләүенсә, көндәлек ҡулланған әйберҙәрҙә фтилаттар осрай. Сәнәғәттә ҡулланылған химик элемент кешенең репродуктив һәләтенә кире йоғонто яһарға һәм түлһеҙлеккә килтерергә мөмкин. Бынан тыш, фтилаттар балаларҙа лейкемия кеүек ҡурҡыныс сирҙең барлыҡҡа килеү мөмкинлеген көсәйтә.
Ғалимдар иғтибарына шулай уҡ бисфенол А исемле химик матдә лә эләккән. Ул консерва банкыларында, ҡояштан һаҡлау күҙлектәрендә һәм башҡа көндәлек ҡулланылшта булған әйберҙәрҙә осрай.
Тикшереүселәр фекеренсә, кешене ҡалҡан биҙе гормондарына насар тәьҫир итеүсе башҡа төрлө зыянлы матдәләр ҙә уратып алған. Улар балаларҙың аң үҫешенә кире йоғонто яһай, мейе дефекты барлыҡҡа килтерә, аҡыл һәләтенең кәмеүенә булышлыҡ итә һәм шулай уҡ балала гиперактивлыҡ синдромы һәм хатта аутизм барлыҡҡа килтерергә мөмкин.
Ә йәшелсәләрҙә күпләп булырға мөмкин пестицидтар иһә өлкәндәрҙең һаулығына хәүеф менән янай.
Доклад авторҙары белдереүенсә, кеше лә, хайуандар ҙа көн һайын йөҙәрләгән химикаттар тәьҫире аҫтында йәшәй. Етмәһә, уларҙың күбеһе әлегә фән тарафынан өйрәнелмәгән йәки бөтөнләй билдәле түгел, тип иҫбатлай улар. Ул матдаләрҙең организмға саң, аҙыҡ-түлек һәм башҡа юлдар менән эләгә.

"Киске Өфө" гәзите, №41, 16 - 22 октябрь 2026 йыл

КИРЕ СЫҒЫРҒА